{"id":3773,"date":"2023-02-20T10:14:24","date_gmt":"2023-02-20T09:14:24","guid":{"rendered":"https:\/\/zsps.krakow.pl\/?p=3773"},"modified":"2023-02-20T10:14:24","modified_gmt":"2023-02-20T09:14:24","slug":"tlusty-czwartek-w-zsps-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zsps.krakow.pl\/index.php\/2023\/02\/20\/tlusty-czwartek-w-zsps-w-krakowie\/","title":{"rendered":"T\u0142usty czwartek w ZSPS w Krakowie"},"content":{"rendered":"

Kilka ciekawostek i przepis\u00f3w, kt\u00f3re przypomn\u0105 nam o tym wyj\u0105tkowym dniu – ZAPRASZAMY DO LEKTURY!
\nT\u0141USTY CZWARTEK – POLSKA TRADYCJA
\nOstatni czwartek Karnawa\u0142u nazywany jest zwykle t\u0142ustym czwartkiem, tudzie\u017c „zapustami”. Jest to ostatni czwartek przed Wielkim Postem.
\nW Polsce tego dnia, „dozwolone” jest ob\u017carstwo, a najbardziej popularnymi w tym dniu przysmakami s\u0105 p\u0105czki oraz faworki – znane r\u00f3wnie\u017c jako chrusty. W piekarniach i cukierniach, p\u0105czki ciesz\u0105 si\u0119 wyj\u0105tkowym powodzeniem, wi\u0119c je\u015bli kto\u015b zamierza sobie „pofolgowa\u0107” polecamy wybra\u0107 si\u0119 do cukierni wczesnym rankiem lub przed po\u0142udniem. Z do\u015bwiadczenia bowiem wiadomo, \u017ce po po\u0142udniu, wsz\u0119dzie t\u0142ustoczwartkowych pyszno\u015bci brakuje. Natomiast je\u017celi kto\u015b ma czas i ochot\u0119, to polecamy wykona\u0107 w\u0142asnor\u0119cznie p\u0105czki czy chru\u015bciki, smakuj\u0105 na pewno du\u017co lepiej i najbli\u017csi to doceni\u0105.
\nT\u0142usty czwartek \u2013 w kalendarzu chrze\u015bcija\u0144skim ostatni czwartek przed wielkim postem, znany tak\u017ce jako zapusty. T\u0142usty czwartek rozpoczyna ostatni tydzie\u0144 karnawa\u0142u. Poniewa\u017c data t\u0142ustego czwartku zale\u017cy od daty Wielkanocy, dzie\u0144 ten jest \u015bwi\u0119tem ruchomym. Nast\u0119pny czwartek jest czwartkiem po \u015arodzie Popielcowej i nale\u017cy do okresu wielkiego postu, podczas kt\u00f3rego chrze\u015bcijanie ze wzgl\u0119d\u00f3w religijnych (pokutnych), jako przygotowanie do \u015awi\u0105t Wielkiej Nocy powinni zachowywa\u0107 wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 jako wyraz umartwienia.
\nNajpopularniejsze potrawy to p\u0105czki i faworki, zwane r\u00f3wnie\u017c w niekt\u00f3rych regionach chrustem lub chru\u015bcikami. Dawniej objadano si\u0119 p\u0105czkami nadziewanymi s\u0142onin\u0105, boczkiem i mi\u0119sem, kt\u00f3re obficie zapijano w\u00f3dk\u0105.
\nStaropolskie przys\u0142owie m\u00f3wi: ,,Powiedzia\u0142 Bartek, \u017ce dzi\u015b t\u0142usty czwartek, a Bartkowa uwierzy\u0142a, dobrych p\u0105czk\u00f3w nasma\u017cy\u0142a\u201d. Wed\u0142ug jednego z przes\u0105d\u00f3w, je\u015bli kto\u015b w t\u0142usty czwartek nie zje ani jednego p\u0105czka \u2013 w dalszym \u017cyciu nie b\u0119dzie mu si\u0119 wiod\u0142o.
\nGeneza t\u0142ustego czwartku si\u0119ga staro\u017cytno\u015bci. By\u0142 to dzie\u0144, w kt\u00f3rym \u015bwi\u0119towano odej\u015bcie zimy i nadej\u015bcie wiosny. Ucztowanie opiera\u0142o si\u0119 na jedzeniu t\u0142ustych potraw, szczeg\u00f3lnie mi\u0119s oraz piciu wina, a zagryzk\u0119 stanowi\u0142y p\u0105czki przygotowywane z ciasta chlebowego i nadziewane s\u0142onin\u0105. Rzymianie obchodzili w ten spos\u00f3b raz w roku tzw. t\u0142usty dzie\u0144.
\nW specyficzny spos\u00f3b obchodzono t\u0142usty czwartek w Ma\u0142opolsce. Nazywany on by\u0142 w\u00f3wczas combrowym czwartkiem. Wed\u0142ug legendy nazwa pochodzi od nazwiska \u017cyj\u0105cego w XVII wieku krakowskiego burmistrza Combra, z\u0142ego i surowego dla kobiet maj\u0105cych swoje kramy i handluj\u0105cych na krakowskim rynku. M\u00f3wiono: Pan B\u00f3g wysoko a kr\u00f3l daleko, kt\u00f3\u017c nas zas\u0142oni przed Combrem. Umar\u0142 on podobno w t\u0142usty czwartek. W ka\u017cd\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci przekupki na targu urz\u0105dza\u0142y wi\u0119c huczn\u0105 zabaw\u0119 i ta\u0144ce. Podczas zabawy zaczepia\u0142y przechodz\u0105cych tamt\u0119dy m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rych zmusza\u0142y do ta\u0144ca lub do oddawania wierzchniej odzie\u017cy w zamian za krzywdy, jakie wyrz\u0105dzi\u0142 Combr.
\nOko\u0142o XVI wieku w Polsce pojawi\u0142 si\u0119 zwyczaj jedzenia p\u0105czk\u00f3w w wersji s\u0142odkiej. Wygl\u0105da\u0142y one nadal nieco inaczej ni\u017c obecnie \u2013 w \u015brodku mia\u0142y bowiem ukryty ma\u0142y orzeszek lub migda\u0142. Ten, kto trafi\u0142 na taki szcz\u0119\u015bliwy p\u0105czek, mia\u0142 cieszy\u0107 si\u0119 dostatkiem i powodzeniem.
\nNiekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce idealny p\u0105czek jest lekko zapadni\u0119ty i ma jasn\u0105 obw\u00f3dk\u0119 dooko\u0142a \u2013 to \u015bwiadczy o tym, \u017ce wypiekany by\u0142 na \u015bwie\u017cym oleju
\nDla zainteresowanych podajemy kilka ciekawych przepis\u00f3w na smako\u0142yki ,,t\u0142ustoczwartkowe”
\nA. P\u0105czki z jab\u0142kami
\nJedne z nietypowych wybornych p\u0105czk\u00f3w. Dzi\u0119ki jab\u0142kom s\u0105 ca\u0142e soczyste i nie trzeba wgryza\u0107 si\u0119 w \u015brodek, aby doj\u015b\u0107 do nadzienia. G\u00f3ra p\u0105czk\u00f3w obtoczona jest w cynamonowym cukrze. Polecam na tegoroczny T\u0142usty Czwartek.
\nSk\u0142adniki:
\n\u2022 500g m\u0105ki pszennej
\n\u2022 50g dro\u017cd\u017cy
\n\u2022 100g mas\u0142a lub margaryny
\n\u2022 1\/2 szklanki cukru (100g)
\n\u2022 4 \u017c\u00f3\u0142tka
\n\u2022 1 jajko
\n\u2022 1 szklanka mleka (250ml)
\n\u2022 1 \u0142y\u017cka spirytusu
\n\u2022 ok. 400- 450g obranych i pokrojonych w kostk\u0119 jab\u0142ek (ok. 3 sztuk)
\nDodatkowo:
\n\u2022 5 \u0142y\u017cek cukru
\n\u2022 3 \u0142y\u017ceczki cukru waniliowego
\n\u2022 1 \u0142y\u017ceczka cynamonu
\n\u2022 t\u0142uszcz do sma\u017cenia (1- 1,5 litra)
\n\u2022 1 bia\u0142ko
\nSpos\u00f3b wykonania:
\n1. Lekko ciep\u0142e mleko wymiesza\u0107 z 1 \u0142y\u017ceczk\u0105 cukru, pokruszonymi dro\u017cd\u017cami i paroma \u0142y\u017ckami m\u0105ki. Przykry\u0107 \u015bciereczk\u0105 i odstawi\u0107 w ciep\u0142e miejsce do wyro\u015bni\u0119cia na ok. 10- 15min.
\n2. Roztopi\u0107 mas\u0142o.
\n3. \u017b\u00f3\u0142tka, jajko i reszt\u0119 cukru ubi\u0107 na parze, a\u017c masa b\u0119dzie jasna i puszysta. (Ubija\u0107 ok. 10min.).
\n4. Reszt\u0119 m\u0105ki wsypa\u0107 do du\u017cej miski. Doda\u0107 wyro\u015bni\u0119ty zaczyn, kolejno mas\u0119 jajeczn\u0105. Podczas wyrabiania, dodawa\u0107 roztopione, ch\u0142odne (lub lekko ciep\u0142e) mas\u0142o. Wyrobi\u0107 ciasto na g\u0142adk\u0105 mas\u0119. Pod koniec doda\u0107 spirytus i ponownie wyrobi\u0107 ciasto. (Ciasto jest klej\u0105ce i bardzo delikatne. Najlepiej nie dodawa\u0107 wi\u0119cej m\u0105ki).
\n5. Ciasto przykry\u0107 \u015bciereczk\u0105 i pozostawi\u0107 do wyro\u015bni\u0119cia, a\u017c podwoi swoj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 (ok. 1 godz).
\n6. Wyro\u015bni\u0119te ciasto prze\u0142o\u017cy\u0107 na posypany grubo m\u0105k\u0105 blat i rozwa\u0142kowa\u0107 na prostok\u0105t (u mnie o wymiarach 35x 46cm).
\n7. 5 \u0142y\u017cek cukru, cukier waniliowy i cynamon wymiesza\u0107 w g\u0142\u0119bokim talerzu. Zabra\u0107 1 \u0142y\u017ck\u0119 i wymiesza\u0107 j\u0105 z kawa\u0142kami jab\u0142ek, a reszt\u0119 cukru odstawi\u0107 na bok.
\n8. Jab\u0142ka roz\u0142o\u017cy\u0107 na rozwa\u0142kowanym cie\u015bcie. Jab\u0142ka dobrze wcisn\u0105\u0107 w ciasto (aby podczas sma\u017cenia kawa\u0142ki jab\u0142ek nie wypada\u0142y).
\n9. Ciasto zwin\u0105\u0107 w rolad\u0119 wzd\u0142u\u017c d\u0142u\u017cszego boku. Brzeg z\u0142\u0105czenia dobrze jest posmarowa\u0107 bia\u0142kiem i z\u0142\u0105czenie dobrze sklei\u0107.
\n10. Rolad\u0119 pokroi\u0107 na plasterki o grubo\u015bci ok. 2,5- 3 cm i uk\u0142ada\u0107 na posypanym m\u0105k\u0105 blacie. Przykry\u0107 \u015bciereczk\u0105 i pozostawi\u0107 jeszcze na ok. 10min. (Gdyby jeszcze jakie\u015b kawa\u0142ki jab\u0142ek mocno wystawa\u0142y to nale\u017cy je delikatnie powciska\u0107).
\n11. W mi\u0119dzyczasie rozgrza\u0107 t\u0142uszcz. P\u0105czki sma\u017cy\u0107 z obu stron na z\u0142oto- br\u0105zowy kolor. (T\u0142uszczu musi by\u0107 du\u017co, aby p\u0105czki swobodnie w nim p\u0142ywa\u0142y).
\n12. P\u0105czki uk\u0142ada\u0107 na r\u0119cznikach papierowych, aby t\u0142uszcz ociek\u0142. Jeszcze gor\u0105ce obtacza\u0107 z jednej strony w przygotowanym cukrze z cynamonem.
\nB. Faworki (chrusty)
\nZgodnie ze staropolskim obyczajem karnawa\u0142 to czas pieczenia fawork\u00f3w. Sma\u017cy si\u0119 je tak\u017ce w t\u0142usty czwartek. Faworki s\u0105 delikatne i kruche. Przygotowuje si\u0119 je z ciasta \u015bmietanowego, zbijanego, a sma\u017cy jak p\u0105czki na g\u0142\u0119bokim t\u0142uszczu.
\nSk\u0142adniki:
\n\u2022 2 szklanki m\u0105ki pszennej (lub 300g)
\n\u2022 4 \u017c\u00f3\u0142tka
\n\u2022 \u0142y\u017cka spirytusu (mo\u017ce by\u0107 te\u017c ocet 6%, ale ja daj\u0119 zawsze spirytus)
\n\u2022 \u00bd \u0142y\u017ceczki cukru
\n\u2022 \u00bd \u0142y\u017ceczki soli
\n\u2022 ok. 5 kopiatych \u0142y\u017cek g\u0119stej, kwa\u015bniej \u015bmietany
\n\u2022 olej lub smalec do sma\u017cenia
\n\u2022 cukier puder do posypania (lub cukier puder wymieszany z cukrem waniliowym)
\nSpos\u00f3b przygotowania:
\n1. M\u0105k\u0119 wymiesza\u0107 z cukrem i sol\u0105. Doda\u0107 \u017c\u00f3\u0142tka, spirytus i \u015bmietan\u0119. Zagnie\u015b\u0107 na jednolit\u0105 mas\u0119. Kolejno prze\u0142o\u017cy\u0107 ciasto na blat i zbija\u0107 drewnianym wa\u0142kiem ok. 10- 15min. (Nale\u017cy uderza\u0107 wa\u0142kiem w ciasto rozp\u0142aszczaj\u0105c go, po czym ponownie zwin\u0105\u0107 i zn\u00f3w zbija\u0107 wa\u0142kiem). Dzi\u0119ki zbijaniu ciasto b\u0119dzie jednolite, elastyczne, a po usma\u017ceniu kruche i z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 b\u0105belk\u00f3w.
\n2. Ciasto rozwa\u0142kowa\u0107 porcjami cieniutko na blacie posypanym lekko m\u0105k\u0105. Wa\u017cne jest, aby ciasto i blat posypywa\u0107, jak najmniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 m\u0105ki. Ciasto pokroi\u0107 najpierw na paski grubo\u015bci ok. 3- 4cm, kolejno na prostok\u0105ty lub r\u00f3wnoleg\u0142oboki (o d\u0142ugo\u015bci ok. 9- 10cm. Ja robi\u0119 na oko tak, aby faworki \u0142adnie wygl\u0105da\u0142y). Ka\u017cdy kawa\u0142ek naci\u0105\u0107 w \u015brodku i przez naci\u0119cie przeci\u0105gn\u0105\u0107 jeden koniec.
\nC. Oponki serowe
\nPrzepis na oponki z serem bia\u0142ym. S\u0105 bardzo smaczne, lekkie i pulchne. Podczas sma\u017cenia \u0142adnie rosn\u0105. Pokusz\u0119 si\u0119 o stwierdzenie, \u017ce to najlepszy przepis na oponki, jaki znam. Przepis pochodzi ze strony: Wielkie \u017carcie.
\nSk\u0142adniki:
\n\u2022 500g sera p\u00f3\u0142t\u0142ustego
\n\u2022 500g m\u0105ki pszennej
\n\u2022 100g cukru
\n\u2022 2 \u0142y\u017ceczki cukru waniliowego
\n\u2022 4 \u017c\u00f3\u0142tka
\n\u2022 1 lekko kopiata \u0142y\u017ceczka sody oczyszczonej
\n\u2022 1 \u0142y\u017ceczka octu
\n\u2022 250ml kwa\u015bnej \u015bmietany
\nDodatkowo:
\n\u2022 t\u0142uszcz do sma\u017cenia (u mnie olej rzepakowy)
\n\u2022 ma\u0142y kieliszek spirytusu (doda\u0107 do zimnego oleju)
\n\u2022 cukier puder do posypania
\nSpos\u00f3b przygotowania:
\n1. Ser przecisn\u0105\u0107 przez prask\u0119.
\n2. M\u0105k\u0119 wysypa\u0107 na blat, doda\u0107 ser, cukry, \u017c\u00f3\u0142tka, sod\u0119, ocet i \u015bmietan\u0119. Zagnie\u015b\u0107 ciasto. Gotowe opr\u00f3szy\u0107 m\u0105k\u0105 i rozwa\u0142kowa\u0107 na posypanym m\u0105k\u0105 blacie na grubo\u015b\u0107 ok. 1-1,5cm.
\n3. Z ciasta wykrawa\u0107 szklank\u0105 k\u00f3\u0142ka. Kolejno na \u015brodku wykroi\u0107 ma\u0142\u0105 dziurk\u0119 kieliszkiem lub zakr\u0119tk\u0105. Kulki powsta\u0142e po wyci\u0119ciu kieliszkiem mo\u017cna ponownie zagnie\u015b\u0107 i od nowa wyci\u0105\u0107 oponki lub je po prostu usma\u017cy\u0107.
\n4. Sma\u017cy\u0107 na rozgrzanym t\u0142uszczu (z dodatkiem spirytusu) w du\u017cym garnku z obu stron, na z\u0142oty kolor.
\n5. Oponki uk\u0142ada\u0107 na r\u0119cznikach papierowych, aby t\u0142uszcz ociek\u0142.
\n6. Lekko ciep\u0142e posypa\u0107 cukrem pudrem. Najsmaczniejsze s\u0105 \u015bwie\u017ce, od razu po usma\u017ceniu.
\n\u017byczymy mi\u0142ego ob\u017carstwa i szybkiego spalenia kalorii!\u00a0\"🙂\"
\n[cytat za Polska Akademia Sztuki Kulinarnej]<\/p>\n